NeuroNowinki, 28.09–04.10.2026
Mocne strony ADHD, cukrzyca u młodych i mity z internetu
To dłuższa wersja NeuroNowinek, które co tydzień publikuję na Instagramie. Tym razem więcej szczegółów o tym, jak dorośli postrzegają swoje ADHD, o cukrzycy typu 2 u młodych osób z ADHD i w spektrum Autyzmu, o ADHD w mediach społecznościowych i o bezpłatnym poradniku dla rodzin.
Krótszą wersję tego wydania znajdziesz na Instagramie: @gabinet.gawed.
ADHD ma też mocne strony? To zależy od objawów
Badanie ukazało się w Journal of Attention Disorders, a pod koniec września opisał je serwis PsyPost. Zespół z Uniwersytetu w Tel Awiwie (pierwsza autorka Gili Katabi), we współpracy z badaczami z Europy, stworzył nowy kwestionariusz pozytywnego nastawienia do własnego ADHD (Positive Attitudes Toward ADHD Scale). Stwierdzenia oparto na tematach z wcześniejszych wywiadów z osobami z ADHD, takich jak kreatywność, energia czy odporność. Uczestnicy oceniali, na ile się z nimi zgadzają, i opisywali, jak często mają objawy ADHD.
O badaniu
Czasopismo
Journal of Attention Disorders, opisane w PsyPost pod koniec września 2026
Kto badał
Uniwersytet w Tel Awiwie we współpracy z badaczami z Europy
Kogo badano
335 dorosłych z ADHD w trzech grupach
Rodzaj badania
kwestionariusz, czyli samoopis uczestników
Wzięły w nim udział trzy grupy dorosłych z ADHD, łącznie 335 osób: dwie grupy w Izraelu (84 i 125 osób) oraz 126 anglojęzycznych osób z 24 krajów, badanych online. We wszystkich grupach osoby z częstszymi objawami nadruchliwości i impulsywności miały bardziej pozytywne nastawienie do swojego ADHD. Przy trudnościach z uwagą zależność szła raczej w drugą stronę, ale nie powtórzyła się we wszystkich grupach. U części badanych sprawdzono też ogólne zadowolenie z życia. Związek nadruchliwości z pozytywnym nastawieniem pozostał, więc skala mierzy raczej stosunek do samego ADHD niż po prostu dobry nastrój.
84
dorosłych z ADHD w pierwszej grupie w Izraelu
125
dorosłych w drugiej grupie w Izraelu
126
anglojęzycznych osób z 24 krajów, badanych online
Co wiązało się z nastawieniem do własnego ADHD
Częstsze objawy nadruchliwości i impulsywności
Bardziej pozytywne nastawienie
We wszystkich trzech grupach.
Częstsze trudności z uwagą
Raczej mniej pozytywne nastawienie
Nie powtórzyło się we wszystkich grupach.
To samoopis: badanie mierzy opinie o sobie, a nie rzeczywiste zdolności. To, że ktoś uważa się za kreatywnego, nie znaczy jeszcze, że lepiej wypada w zadaniach sprawdzających kreatywność. Badacze zauważają też, że skala nie zawierała pytań o hiperfokus, czyli bardzo silne skupienie na jednej rzeczy, co mogło wpłynąć na wyniki dotyczące nieuwagi. Potrzebne są dalsze badania, które wyjaśnią te zależności i pokażą, czy mogą pomóc lepiej dopasować wsparcie.
Co to oznacza?
Osoby z ADHD bardzo różnie patrzą na swoją diagnozę i to jest w porządku. Komuś, u kogo na pierwszy plan wysuwa się energia, może być łatwiej dostrzec plusy niż komuś, kto zmaga się głównie z rozproszeniem i zapominaniem. Nie trzeba od razu widzieć w ADHD zalet, ale warto znać zarówno swoje mocne strony, jak i obszary, w których potrzebujesz wsparcia.
ADHD, Autyzm i cukrzyca typu 2 u młodych osób
29 września na kongresie Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą (EASD) w Mediolanie dr Jonathan Goldney z Uniwersytetu w Leicester przedstawił analizę dokumentacji medycznej z USA. Zespół przejrzał dane 4,2 mln osób, u których w ciągu ostatnich 20 lat rozpoznano cukrzycę typu 2, i porównał około 3,4 mln z nich z dobranymi osobami bez cukrzycy. To badanie przekrojowe, czyli takie, które pokazuje, jak często diagnozy występują razem, ale nie wyjaśnia przyczyn.
O badaniu
Gdzie przedstawiono
Kongres EASD w Mediolanie, 29 września 2026, wyniki wstępne
Kto badał
Uniwersytet w Leicester (dr Jonathan Goldney)
Kogo badano
4,2 mln osób z cukrzycą typu 2 w dokumentacji medycznej z USA
Rodzaj badania
przekrojowe, z porównaniem do osób bez cukrzycy
Najwyraźniejsze różnice dotyczyły osób, które zachorowały przed 20. rokiem życia. ADHD miało 14,4% z nich, wobec 6,9% rówieśników bez cukrzycy. Autyzm rozpoznano u 5,7%, wobec 1,8%. Częściej występowały też dysleksja i dyspraksja, czyli trudności z koordynacją ruchową. Wraz z wiekiem zachorowania różnice malały.
Osoby, które zachorowały na cukrzycę typu 2 przed 20. rokiem życia
Jak często miały też diagnozę ADHD lub Autyzmu
Z cukrzycą typu 2
Rówieśnicy bez cukrzycy
ADHD
14,4%
6,9%
Autyzm
5,7%
1,8%
Wraz z wiekiem zachorowania różnice malały. To wstępne wyniki z kongresu.
To wstępne wyniki z kongresu, jeszcze nieopublikowane w recenzowanym czasopiśmie, czyli bez pełnej oceny innych naukowców. Dokumentacja medyczna bywa niepełna, a osoby, które częściej bywają u lekarzy, mają większą szansę na wczesne wykrycie cukrzycy. Sam autor podkreśla, że wyniki w żadnym razie nie oznaczają, że większość osób z ADHD czy w spektrum Autyzmu zachoruje na cukrzycę typu 2.
Co to oznacza?
Badacze podejrzewają wpływ między innymi kłopotów ze snem, mniejszej aktywności fizycznej, przyjmowanych leków i trudności w dostępie do opieki zdrowotnej, choć w badaniu tego nie sprawdzano. Proponują, by opieka diabetologiczna dla młodych uwzględniała różne potrzeby, na przykład w komunikacji czy wrażliwości sensorycznej. To przypomnienie, by osoby z ADHD i w spektrum Autyzmu dbały także o zdrowie ciała.
Mit: ADHD to tylko moda z internetu
29 września serwis Syracuse University w USA opublikował rozmowę z prof. Kevinem Antshelem, psychologiem, który bada ADHD w różnych okresach życia. Antshel przypomina, że według badania z 2023 roku ponad połowa dorosłych z diagnozą ADHD otrzymała ją dopiero w dorosłości. Potwierdza to badanie amerykańskiej agencji zdrowia CDC, przeprowadzone jesienią 2023 roku na 7046 dorosłych: aktualną diagnozę ADHD ma około 6% dorosłych Amerykanów, a 55,9% z nich usłyszało ją w wieku 18 lat lub później.
Diagnoza ADHD w dorosłości
55,9%
dorosłych Amerykanów z aktualną diagnozą ADHD usłyszało ją w wieku 18 lat lub później
0%
50%
100%
Badanie CDC, jesień 2023 roku, 7046 dorosłych. Aktualną diagnozę ADHD ma około 6% dorosłych.
Zdaniem Antshela rozmowy o ADHD w sieci pomagają ludziom zastanowić się, czy ADHD pasuje do ich doświadczeń, i docierają do osób, które same nie szukałyby takich informacji. Często jednak pokazują zwykłe zachowania, jak gubienie rzeczy czy odkładanie spraw na później, bez wyjaśnienia, kiedy stają się naprawdę uciążliwe. Przypisywanie wszystkiego ADHD może też sprawić, że inne ważne potrzeby zostaną przeoczone.
Mit
ADHD to tylko moda z internetu
Co mówią dane
Ponad połowa dorosłych z diagnozą ADHD dostała ją dopiero w dorosłości.
Rozmowy w sieci docierają do osób, które same nie szukałyby takich informacji.
Antshel jest współautorem badania z 2025 roku, opublikowanego w European Child & Adolescent Psychiatry (pierwsza autorka Ashley Schiros). 490 studentów bez diagnozy ADHD, ale z co najmniej dwoma objawami, losowo podzielono na trzy grupy, które przez około 12 minut oglądały filmiki w stylu TikToka: z błędnymi informacjami o ADHD, z rzetelnymi informacjami albo o śnie. Osoby po filmikach z błędami wiedziały potem o ADHD mniej niż pozostali, a czuły się tak samo pewnie jak ci, którzy oglądali rzetelne treści. Ograniczenia: jeden krótki seans, filmiki nagrane specjalnie do badania i studenci jednej uczelni.
Grupa 1
Filmiki z błędami
Potem wiedzieli o ADHD mniej niż pozostali, a czuli się tak samo pewnie.
Grupa 2
Rzetelne filmiki
Filmiki z prawdziwymi informacjami o ADHD.
Grupa 3
Filmiki o śnie
Filmiki na temat niezwiązany z ADHD.
Co to oznacza?
Rozmowy o ADHD w internecie to często szansa dla osób wcześniej przeoczonych, a nie dowód na modę. Filmik może być początkiem, ale nie zastąpi diagnozy, a błędne treści dają złudną pewność siebie. Antshel radzi zastanowić się, co w codziennym życiu chcielibyśmy ułatwić, na przykład dotrzymywanie terminów czy pamiętanie o obowiązkach, i z konkretnymi przykładami zgłosić się do specjalisty.
Bezpłatny poradnik dla rodzin osób w spektrum Autyzmu
Warszawska Fundacja dla Gigantów, która wspiera opiekunów osób z niepełnosprawnościami, wydała poradnik „Aby było łatwiej żyć” dla rodzinnych opiekunek i opiekunów osób w spektrum Autyzmu. Publikację sfinansowano ze środków Dzielnicy Wola m.st. Warszawy. Poradnik ukazał się jesienią 2025 roku, a 1 października 2026 roku zrecenzował go blog Autyzm po ludzku.
Droga rodzica jest w nim podzielona na trzy etapy. Prawo i edukacja to diagnoza, orzeczenia o niepełnosprawności i o potrzebie kształcenia specjalnego, opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, ustawa „Za życiem” i wybór placówki edukacyjnej. Finanse i rehabilitacja to świadczenie pielęgnacyjne, świadczenie wspierające, zasiłek pielęgnacyjny i opieka wytchnieniowa, czyli czasowe przejęcie opieki, by opiekun mógł odpocząć. Wsparcie emocjonalne dotyczy stresu rodzicielskiego i wspierania rodzeństwa. W recenzji podkreślono, że właśnie ta część wyróżnia poradnik na tle innych.
Etap 1
Prawo i edukacja
Diagnoza, orzeczenia, opinia o wczesnym wspomaganiu rozwoju, ustawa „Za życiem” i wybór placówki.
Etap 2
Finanse i rehabilitacja
Świadczenie pielęgnacyjne i wspierające, zasiłek pielęgnacyjny, opieka wytchnieniowa.
Etap 3
Wsparcie emocjonalne
Stres rodzicielski i wspieranie rodzeństwa.
Poradnik jest skierowany do rodziców dzieci w spektrum, także czekających na diagnozę, do opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnością oraz do specjalistów i wolontariuszy. Wersję elektroniczną można bezpłatnie pobrać ze strony fundacji, a drukowaną dostać między innymi w Klubie Gniazdo fundacji. Przepisy o świadczeniach co jakiś czas się zmieniają, więc przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualne zasady.
Co to oznacza?
Po diagnozie wielu rodziców czuje się przytłoczonych formalnościami i nie wie, od czego zacząć. Taki poradnik może posłużyć jako mapa dostępnych form wsparcia. Dobrze, że jest w nim miejsce na emocje opiekuna, bo rodzic, który ma kiedy odpocząć i z kim porozmawiać, ma więcej siły, by wspierać dziecko.
Co to oznacza w praktyce?
1
Mocne strony ADHD są realne, ale nie przekreślają trudności. Warto znać jedno i drugie: to, co Ci pomaga, i to, w czym potrzebujesz wsparcia. Nie musisz też od razu widzieć w swojej diagnozie plusów.
2
Dbaj o sen, ruch na miarę swoich możliwości i regularne wizyty kontrolne. Powiedz lekarzowi o diagnozie ADHD czy Autyzmu, żeby mógł lepiej dopasować wizytę do Twoich potrzeb, na przykład sposób przekazywania informacji.
3
Filmik w sieci może być początkiem, ale nie zastąpi diagnozy. Szukaj rzetelnych źródeł i z konkretnymi przykładami trudności zgłoś się do specjalisty. Jako rodzic korzystaj z bezpłatnych poradników i pamiętaj też o sobie.
Adam Gniot, psycholog, magister psychologii (Uniwersytet Opolski). Diagnozuję Autyzm i ADHD u dzieci od 4. roku życia, młodzieży i dorosłych. Co tydzień przygotowuję NeuroNowinki. Opublikowano: 4 października 2026. Więcej o mnie
Źródła
Katabi i in., ADHD Individuals' Positivity About Their Condition Varies by Their Levels of Hyperactivity/Impulsivity Versus Inattention Symptoms, Journal of Attention Disorders, 2026
PsyPost: How adults feel about their ADHD depends heavily on their specific symptoms
Knowridge (University of Leicester): Autism and ADHD More Common in Young People with Type 2 Diabetes
Psychiatric News Alert: Many Neurodiverse Individuals Develop Diabetes Before Age 30
HealthDay: Early-Onset Type 2 Diabetes More Likely In People With ADHD, Autism
Syracuse University News: What's Behind ADHD's Moment on Social Media? Syracuse Psychologist Weighs In
Staley i in., Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Diagnosis, Treatment, and Telehealth Use in Adults, MMWR (CDC), 2024
Schiros, Bowman, Antshel, Misinformation mayhem: the effects of TikTok content on ADHD knowledge, stigma, and treatment-seeking intentions, European Child & Adolescent Psychiatry, 2025
Fundacja dla Gigantów: Poradnik wspierający dla opiekunów osób w spektrum Autyzmu
Fundacja dla Gigantów: poradnik „Aby było łatwiej żyć” (PDF)
Autyzm po ludzku: recenzja poradnika „Aby było łatwiej żyć” (1.10.2026)
Masz pytania o Autyzm lub ADHD?
Jeśli coś niepokoi Cię u siebie albo u dziecka, możesz umówić się na konsultację wstępną w Gabinecie Gawęd w Opolu. Spokojnie omówimy, co się dzieje, i zastanowimy się, czy diagnoza ma sens.